بیماری های قارچی سطحی : بیماری Tinea viersicolor

عامل ایجاد کننده این بیماری قارچ مخمری شکل به نام مالاسزیا فورفور (Malassezia furfur) می باشد.این مخمر لیپوفیل بوده و برای رشد آن باید به محیط S یا SC روغن زیتون یا اسیداولئیک به میزانی که سطح محیط را بپوشاند اضافه کرد ، این مخمر در افراد نابالغ و کودکان کمتر یافت شده یا وجود ندارد و در بالغین به خاطر فعالیت غدد چربی این مخمر در بدن به عنوان فلور طبیعی پوست محسوب می شود و در فرد بالغ به وفور در پیشانی ، روی بازوها ، پشت و سینه وجود دارد و در صورتی که این عامل ایجاد لکه و بیماری کند بدیهی است در نقاط ذکر شده ضایعات بیشتر دیده می شوند. افرادی که به هر نحوی سیستم ایمنی آنها ضعیف شده ، افراد دیابتی و افرادی که کورتون مصرف کرده زمینه ابتلا به بیماری در آنها فراهم می شود. کورتون تراپی باعث شده سلول های پوششی ریزش کمتری داشته باشند و به مدت بیشتری در سطح بدن باقی بمانند و این به کلونیزه شدن قارچ ها و ایجاد بیماری کمک می کند.

افراد چاق و افرادی که الکل مصرف می کنند و افرادی که در محیط های مرطوب زندگی کرده شرایط برای ابتلا به بیماری در آن ها مساعد تر است. اگر در سطح پوست ضربه ، فشار ، خراش ایجاد شود در این صورت این قارچ کلونیزه شده و ماکولهایی به اندازه های مختلف ایجاد می کند که با گذشت زمان اندازه ی آنها بزرگتر می شود و به هم می چسبند و ضایعاتی شبیه به نقشه جغرافیایی ایجاد می کنند. رنگ ضایعات حاصله به صورت کرم تا زرد ، قهوه ای روشن و قهوه ای تیره می باشد ، مخمر اسید ازولیک را ترشح کرده که در رنگ ضایعات ایجاد شده تاثیر دارد ؛ در افراد با پوست تیره لکه های ایجاد شده روشن تر هستند و افراد با پوست روشن لکه ها قهوه ای تیره خواهند بود.

ضایعات ایجاد شده در همه جای بدن می توانند ایجاد شوند و در قسمت های ذکر شده به صورت شایع تری وجود دارند ، این ضایعات دارای شوره ، پوسته ، تراشه هستند اما هیچگونه اگزودا ، چرک ، ترشح ، پاپول ، وزیکول و پاسچول در آن ها دیده نشده و در محل هایی که افراد به صورت متمرکز زندگی کرده مانند : مهد کودک ها ، سربازخانه ها و خوابگاه ها احتمال انتقال بیماری بیشتر می باشد. برای تشخیص آزمایشگاهی از حاشیه ضایعات با اسکالپل کند شماره 11 نمونه برداری کرده ( نمونه برداری باید از کناره و حاشیه ضایعات صورت بگیرد چون قارچ رشد گریز از مرکز دارد و در حاشیه ضایعات بیشتر دیده می شود) شوره ، پوسته ها را جمع آوری کرده و با ظروف مناسبی مانند پلیت استریل یکبارمصرف پلاستیکی یا بین دو لام جمع آوری کرده و به آزمایشگاه ارسال می کنیم. در داخل آزمایشگاه اولین قدم انجام آزمایش مستقیم و تهیه لام از شوره ها است برای این منظور لام تمیزی را انتخاب کرده و دو سه قطره از محلول KOH 10 درصد روی لام اضافه کرده سپس مقداری از پوسته ها و شوره ها را به روی لام منتقل کرده و بر روی مجموعه یک لامل استریل قرار می دهیم آنگاه با عدسی 40 آن را مطالعه کرد. برای نمونه برداری می توان از نوار چسب شیشه ای یا سلفون استفاده کرد که در این صورت قطعه ای از چسب را به کناره ی ضایعات از قسمت چسبنده می چسبانیم آنگاه با دست فشار داده تا چسب حسابی بچسبد و آن را به یکباره می کنیم ، پوسته های چسبیده به عنوان نمونه مورد مطالعه خواهند بود در این صورت لامی را انتخاب کرده و بر روی لام دو قطره KOH 10 ده درصد اضافه کرده و با گذاشتن یک لامل استریل در زیر میکروسکوپ با عدسی 40 آن را مشاهده کرد. می توان به روش گرم ، گیمسا و متیلن بلو از نمونه ها لام تهیه کرد و با عدسی 100 زیر میکروسکوپ مطالعه کرد ؛ در زیر میکروسکوپ در داخل سلولهای پوششی میسیلیوم های کوتاه ، ضخیم و دارای دیواره ی عرضی همراه با توده های مخمری شبیه لانه ی زنبور عسل دیده شده که وجود قارچ مالاسزیا فورفور را ثابت می کند.درشناسایی و بررسی این قارچ تهیه لام تهیه لام مستقیم کفایت می کند اما برای کارهای آزمایشگاهی و تحقیقاتی برای کشت این قارچ باید بر روی محیط های S و SC روغن زیتون اضافه کنیم به نحوی که به صورت یک لایه سطح پلیت را بپوشاند. سپس نمونه را به صورت نشاکاری در چند جای پلیت کشت داده بدین صورت که به کمک آنس در داخل محیط شیار ایجاد کرده و نمونه ها را به هر نحوی در داخل شیار قرار داده که قسمتی از نمونه در تماس و چسبیده به محیط کشت باشد و مقداری از نمونه در سطح پلیت در مجاورت با هوا باشد ، قسمت عمیق تر نمونه مواد غذایی مورد نیاز قارچ را تامین می کند و چون قارچ ها هوازی هستند قسمتی از نمونه که در مجاورت هوا می باشد اکسیژن محیط را تامین کرده ، این قارچ خیلی راحت و خوب رشد نکرده و در مدت 2 تا 3 هفته بسته به سویه گاهی تا 10 روز کلونی ایجاد کرده ، کلونی های ایجاد شده خمیری شکل بوده و قوام خامه ای دارند مانند باکتری ها و رنگ آنها زرد روشن یا زرد پررنگ خواهد بود جهت پیشگیری و جلوگیری از این بیماری باید از وسایل شخصی افراد استفاده نشود و افراد آلوده و مشکوک شناسایی ، جداسازی و درمان شوند و کلیه وسایل فرد آلوده به مدت 1یک ساعت در داخل دتول جوشانده شوند یا اگر اینکار عملی نیست سوزانده شود. برای درمان از عوامل ضد قارچی که به صورت Topical استفاده می شوند می توان استفاده کرد اما امروزه داروی انتخابی شامپوی Selenium sulfide 4% می باشد.

حتی می توان از مواد کراتینولیتیک مانند : اسید بنزوئیک ، اسید سالیسیک ، پماد تولنفتات ، پماد ژادیت و پماد گوگردی 2 درصد و از داروهای ضد قارچی مانند : Clotrimazole ، Letoconazole و Itraconzole به صورت oral استفاده کرد. حتی به صورت Topical می توان آنها را مورد مصرف قرار داد.

این بیماری قارچی عود مجدد دارد. پس از درمان و رفع کامل ضایعات باید یک هفته دیگر هم درمان ادامه پیدا کند در ضمن گاهی از داروی هیپوسولفیت سدیم 20 درصد استفاده می شود که معمولا در گذشته در انسان و در حیوانات به ویژه در سگ استفاده می شد.

روشهای تشخیص ازمایشگاهی قارچها (مبحث اول)...